Instytut Historii i Archiwistyki Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, Archiwum Narodowe w Krakowie oraz Archiwum Państwowe w Toruniu mają zaszczyt zaprosić do udziału w konferencji naukowej Fabrica documentorum, odbywającej się w Toruniu w dniach 19-20 listopada 2026 roku, która skupi się na materialnej stronie działalności kancelarii od najdawniejszych czasów po współczesność.
Problemy te rzadko były przedmiotem osobnych badań, każdy jednak zajmujący się problemami kancelaryjnymi stykał się w mniejszym lub większym stopniu z materialnością kancelarii. Zebrany materiał nie zawsze był wykorzystywany w rozprawach będących podsumowaniem badań. Uważamy, że nadszedł czas wydobyć rozproszone informacje i uczynić fabrykowanie akt i dokumentów przedmiotem zasadniczym rozważań dyplomatycznych.

PROGRAM KONFERENCJI

Obrady w Sali Rady Wydziału (C.0.39)

19 listopada 2026 r.

8.30-9.00 Rejestracja uczestników
9.00-9.10 Otwarcie konferencji, powitanie gości

Sesja I
9.10-9.30 Waldemar Chorążyczewski (UMK), Polska kancelaria królewska jako przedsiębiorstwo w świetle dotychczasowych badań
9.30-9.50 Henryk Palkij (Kraków), Materialne podstawy działalności kancelarii Jana Szembeka
9.50-10.10 Kamila Follprecht (ANK), Kancelarie krakowskich cechów – czy istniały?
10.10-10.30 Halina Dudała (UKEN), Fabrica documentorum w kobiecych dłoniach
10.30-10.50 Marek Konstankiewicz (UMCS), Możliwości badawcze w zakresie technicznych i materialnych aspektów dziejów kancelarii
10.50-11.20 Dyskusja
11.20-11.40 Przerwa kawowa

Sesja II
11.40-12.00 Marcin Grulkowski (IH PAN), Koszty utrzymania kancelarii miejskiej w Gdańsku w XVI-XVIII w.
12.00-12.20 Krzysztof Syta (UMK), Akta i kancelaria w listach sekretarzy Pawła Karola Sanguszki marszałka wielkiego litewskiego
12.20-12.40 Wacław Gojniczek (UŚ), Czeskie drukowane tytularze z XVI wieku. Przykład powszechnej europejskiej pomocy kancelaryjnej
12.40-13.00 Przerwa kawowa
13.00-13.20 Tomasz Walczak (IH PAN), Tok pracy kancelarii biskupów krakowskich w latach 1455-1471
13.20-13.40 Oleg Hański (UŁ), Rejestry popisowe obrony potocznej z 1501 r.
13.40-14.00 Agnieszka Konstankiewicz (AP Lublin), Organizowanie Archiwum Akt Dawnych w Lublinie w świetle akt Trybunału Cywilnego I Instancji w Lublinie
14.00-14.30 Dyskusja
14.30-14.40 Otwarcie wystawy posterowej
14.40-16.10 Przerwa obiadowa

Sesja III
16.10-16.30 Marcin Hlebionek (UMK), Sznury, nici i nie tylko – o metodach łączenia pieczęci z dokumentem w czasach jagiellońskich
16.30-16.50 Marcin Frąś (AP Bydgoszcz), Papier papierowi nierówny – o niektórych wydatkach w miastach wielkopolskich w okresie staropolskim
16.50-17.10 Mateusz Superczyński (AP Toruń), Panu sekretarzowi na librę papieru – materialne podstawy funkcjonowania kancelarii miasta Chełmna w okresie nowożytnym
17.10-17.30 Jagoda Jankowska (CSM KUL), Późno nowożytni wytwórcy pieczęci
17.30-18.00 Dyskusja

20 listopada 2026 r.

Sesja IV
9.00-9.20 Sławomir Jóźwiak (UMK), Organizacja i lokalizacja kancelarii i archiwum na zamku malborskim w czasach wielkich mistrzów krzyżackich (do 1457 r.)
9.20-9.40 Wiesław Nowosad (UMK), Nowożytne materiały pisarskie w sztuce malarskiej epoki nowożytnej
9.40-10.00 Janusz Grabowski (AGAD/UKSW), Podstawy materialne kancelarii Księstwa Płockiego w XV w. Dochody i uposażenie kancelistów
10.00-10.20 Iwona Fischer (ANK), Utensylia dotąd bowiem takoweswoim kosztem załatwiał – czyli o rachunkach w archiwalnej registraturze i wiedzy, jaką niosą nie tylko o początkach krakowskich archiwów
10.20-10.40 Przerwa kawowa
10.40-11.00 Piotr Falkowski (AP Bydgoszcz), Zabezpieczenie akt Magistratu miasta Bydgoszczy przed pożarem w okresie międzywojennym
11.00-11.20 Marcin Smoczyński (UMK), Infrastruktura dokumentacyjna – próba konceptualizacji problemu badawczego
11.20-11.50 Dyskusja
11.50-12.10 Przerwa kawowa

Sesja V
12.10-12.30 Radosław Gaziński (US) Paweł Gut (US/AP Szczecin), Drogi i bezdroża korespondencji polskich monarchów do książąt pomorskich w XVI i pierwszych dekadach XVII wieku
12.30-12.50 Adam Grzegorz Dąbrowski (AAN), Dzienniki podawcze centralnych urzędów i instytucji państwowych okresu po 1918 roku w zasobie Archiwum Akt Nowych w Warszawie. Stosowane formularze oraz kształt zapisów rejestracji pism
12.50-13.10 Dyskusja
13.10-14.40 Przerwa obiadowa

Sesja VI
14.40-15.00 Marzena Kamińska (AP Toruń), Średniowieczny tablet w kancelarii miejskiej – techniczne aspekty produkcji toruńskich poliptyków woskowych
15.00-15.20 Ivona Jablonskaja (UMK), Badania konserwatorskie materialnej strony zabytkowych dokumentów z pieczęciami
15.20-15.50 Arletta Piasecka (UMK), Metalowe puszki pieczętne ze zbiorów Opactwa Sióstr Benedyktynek w Krzeszowie – technologia wykonania, procesy degradacji oraz problemy konserwatorskie
15.50-16.10 Przerwa kawowa
16.10-16.30 Hanna Dziatko (UMK), Między rzemiosłem a powtarzalnością. Technologia wykonania pergaminowego poszytu Marii Teresy dla rodziny Sułkowskich z 1754 roku
16.30-16.50 Anna Seweryn (ANK), Materia i treść – obrazowanie multispektralne w badaniach dokumentu
16.50-17.10 Dyskusja
17.10 Zamknięcie konferencji

Komitet programowy w składzie:
prof. dr hab. Waldemar Chorążyczewski
dr hab. Robert Degen prof. UMK
dr Kamila Follprecht
mgr Beata Herdzin
prof. dr hab. Marcin Hlebionek
prof. dr hab. Wojciech Krawczuk
dr hab. Wiesław Nowosad, prof. UMK
dr hab. Krzysztof Syta, prof. UMK

Sekretarz naukowy: dr Jagoda Jankowska