W imieniu organizatorów zapraszamy na konferencję Emigracja polityczna i społeczna mieszkańców Europy Środkowej i Wschodniej w XX wieku, która odbędzie się w Muzeum Rolnictwa im. ks.Krzysztofa Kluka w Ciechanowcu w dniach 11-12 czerwca 2026 roku. Wezmą w niej udział historycy, politolodzy, socjolodzy i kulturoznawcy z Polski, Litwy, Łotwy, Ukrainy, Szwecji, Niemiec. Konferencję współorganizuje Katedra Historii Wojskowej naszego Instytutu, Departament Kultury i Dziedzictwa Narodowego Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podlaskiego. Partnerami konferencji są: Instytut Historii Litwy w Wilnie, Archiwum Główne Akt Dawnych, Polska Misja Historyczna UMK w Würzburgu oraz Polskie Towarzystwo Historyczne.
PROGRAM KONFERENCJI
11.06.2026 (CZWARTEK)
10.00-10.30 otwarcie konferencji
10.30-10.50 prof. Mariusz Korzeniowski (UMCS, Lublin), Polska galicyjska emigracja polityczna w Rosji w latach 1915-1918
10.50-11.10 prof. Krzysztof Latawiec (UMCS, Lublin), Emigracyjne losy przedstawicieli rosyjskiego aparatu administracyjnego po 1917 r. Zarys problematyki
11.10-11.30 dr Andrejs Gusachenko (Uniwersytet Łotewski, Ryga), Russian „White” Emigres and the Interwar Latylan State: Impact. Challenges and Benefits
11.30-11.50 prof. Andrij Rukkas (Narodowy Uniwersytet im. T. Szewczenki, Kijów) Emigracja wojskowa Ukraińskiej Republiki Ludowej: okoliczności powstania, liczebność, geografia osadnictwa, próby samoorganizacji (1920-1939)
11.50-12.10 prof. Roman Wysocki (UMCS, Lublin), Codzienność ukraińskiej emigracji politycznej w województwie białostockim (1921-1939): między przetrwaniem a zachowaniem tożsamości
12.10-12.40 dyskusja
12.40-13.00 przerwa kawowa
13.00-13.20 prof. Piotr Cichoracki (Uniwersytet Wrocławski), „Banda walencka”?. Próba zbiorowej ucieczki do ISRS z województwa poleskiego latem 1938 r.
13.20-13.40 dr Wojciech Mielewczyk (MNRiPRS, Szreniawa), Emigracja ludności wiejskiej z Wielkopolski w pierwszej połowie XX wieku
13.40-14.00 dr Zbigniew Filipiak (WPiA UMK, Toruń), Emigracja zarobkowa jako wątek w dyskusji o reformie rolnej w II Rzeczypospolitej
14.00-14.20 prof. Jan Wasiewicz (Uniwersytet Artystyczny, Poznań), Stosunek środowisk chłopskich do kwestii kolonialnej w latach 30. XX wieku. Analiza dyskursu prasowego pozjednoczeniowego ruchu ludowego
14.20-14.40 dr Renata Skowrońska (Polska Misja Historyczna UMK, Würzburg), Migracje studenckie z Polski do miasta Würzburg (Bawaria) w 20-leciu międzywojennym
14.40 dyskusja
12.06.2026 (PIĄTEK)
9.30-9.50 dr Martyna Rusiniak-Karwat (ISP PAN, Warszawa), W obliczu okupacji niemieckiej i represji: ucieczki działaczy bundowskich z Polski (1939-1940)
9.50-10.10 prof. Barbara Törnquist-Plewa (Uniwersytet w Lund), Polski Instytut Źródłowy w Lund (1939-1946) i historia Archiwum Ocalałych z Ravensbrück
10.10-10.30 prof. Krzysztof Kania (WNH UMK, Toruń), Bez zażyłości „ani nawet sympatii”. Wspomnienie Edwarda Raczyńskiego o Auguście Zaleskim
10.30-10.50 prof. Mariusz Maszkiewicz (UKSW, Warszawa), Gruzja - wymuszone migracje po 1945 roku
10.50-11.10 dyskusja
11.10-11.30 przerwa kawowa
11.30-11.50 prof. Krzysztof Buchowski (Uniwersytet w Białymstoku), Problem tzw. repatriacji Polaków z Kowieńszczyzny w latach 1945-1947
11.50-12.10 prof. Egidijus Aleksandravičius (Uniwersytet Witolda Wielkiego, Kowno), Deportacja, repatriacja i emigracja w dziejach „trójkąta suwalskiego” (1940-1990)
12.10-12.30 dr Giedrius Janauskas (Uniwersytet Witolda Wielkiego, Kowno), Nieugięci Litwini. Dyplomacja bez listów uwierzytelniających oraz formy ekspresji politycznej w USA w okresie zimnej wojny
12.30-12.50 doc. dr Tomasz Błaszczak (Uniwersytet Witolda Wielkiego, Kowno), Aleksander Ružancoŭ jako łącznik emigracji litewskiej i białoruskiej po II wojnie światowej
12.50-13.10 dyskusja
13.10-13.30 przerwa kawowa
13.30-13.50 dr Curt F. Woolhiser (Wydział Lingwistyki Stosowanej UW), Community, Ideology, and Practice: Language Maintenance Strategies among the Post-WWII Belarusian Diaspora In the US and Canada
13.50-14.10 prof. Andriej Moskwin (Wydział Lingwistyki Stosowanej UW), Czasopismo emigracyjne „Шлахам жыцця” (1946-1948) jako źródło badań białoruskie] emigracji
14.10-14.30 dr Stsiapan Zakharkevich (Europejski Uniwersytet Humanistyczny, Wilno), Zaniedbana etnografia Białorusi. Studia emigracyjne nad kulturą białoruską między próbami bycia usłyszanym w ojczyźnie a wiarą w zachowanie prawdy naukowej w drugiej połowie XX wieku
14.30-14.50 prof. Waldemar Rozynkowski (WNH UMK, Toruń), „Chociaż wszystko mam pod dostatkiem i jest mi tutaj bardzo dobrze, to tęsknię za Wołyniem. I gdyby mi kto powiedział - wróć - natychmiast bym wrócił” - historia biskupa wygnańca Adolfa Piotra Szelążka (1865-1950)
14.50 dyskusja
15.10 podsumowanie konferencji
