Wydział Nauk Historycznych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, Zespół Badań Egodokumentalnych, Polskie Towarzystwo Historyczne Oddział w Toruniu oraz Stowarzyszenie Archiwistów Polskich Oddział w Toruniu organizują wspólnie ogólnopolską konferencję naukową O tych, którzy stoją w cieniu – rodzina, przyjaciele, organizacje i ich znaczenie w biografiach naukowców. Odbędzie się ona w dniach 23-24 kwietnia 2026 roku na Wydziale Nauk Historycznych UMK w Toruniu.

PROGRAM KONFERENCJI

Miejsce obrad: Collegium Humanisticum UMK, ul. W. Bojarskiego 1, Toruń

23 kwietnia 2026 r. (czwartek)

8.30-9.00 Rejestracja uczestników
9.00-9.30 Otwarcie konferencji (Sala Rady Wydziału Nauk Historycznych C.0.39)
Sesja plenarna (Sala Rady Wydziału Nauk Historycznych C.0.39)
9.30-9.50 Hadrian Ciechanowski (UMK), Rzecz o tym, czego (prawie) nie widać – obszary przemilczenia we wspomnieniach akademików
9.50-10.10 Janusz Bonczkowski (AP w Toruniu), Nie tylko profesorowa. Helena Halecka – towarzyszka życia prof. Oskara Haleckiego
10.10-10.30 Kamil Łuczaj (UŁ), Biograficzne doświadczenie stawania się polsko-amerykańskim profesorem (1970-2020). Analiza roli „znaczących innych”
10.30-11.00 Dyskusja

11.00-11.20 Przerwa kawowa

Sesja 1 (Sala AB.0.08)

11.20-11.40 Monika Jania-Szczechowiak (UŁ), Nieobecni, wymagający, zdolni do poświęceń... Ojcostwo/Tacierzyństwo w relacjach autobiograficznych naukowców-migrantów (1970-2020) 
11.40-12.00 Anna Brzezińska (UŁ), „Poznałam moje dziecko dopiero po śmierci...” Doświadczenie rodzicielstwa z perspektywy pracy akademickiej w świetle wspomnień polskich historyczek i historyków
12.00-12.30 Dyskusja

Sesja 2 (Sala C.0.39)

11.20-11.40 Joanna Szewczyk (UJ), Autoetnografia i mikrohistoria. O „Księdzu Kaingbie, moim dziadku” Ewy Kraskowskiej
11.40-12.00 Agnieszka Zielińska (UMK), Kobiety i ich świat. Naukowczynie z Wydziału Nauk Historycznych UMK we wspomnieniach własnych i otoczenia
12.00-12.30 Dyskusja

12.30-14.00 Przerwa obiadowa

Sesja 3 (Sala AB.0.08)

14.00-14.20 Piotr Świerkowski (UMK), Wojciech Kętrzyński jako mistrz, przyjaciel i „pomocna dłoń” w działalności naukowej Stanisława Kujota
14.20-14.40 Piotr Budzyński (UŁ), W cieniu mistrza – wykładowcy nieuznawani za mistrzów w autobiograficznych narracjach historyków
14.40-15.00 Szymon Bauman (UAM, Biblioteka Raczyńskich), Listy studentów i uczniów do profesorów Uniwersytetu Poznańskiego jako źródło do poznania wyjątkowej relacji w latach międzywojennych
15.00-15.30 Dyskusja

Sesja 4 (Sala C.0.39)

14.00-14.20 Weronika Zimoch (UMK), Rola rodziny i najbliższego otoczenia w rozwoju zainteresowań historycznych i w badaniach archeologicznych Zofii Szembekówny (1885-1974)
14.20-14.40 Justyna Sowińska, Barbara Sypko (AP w Opolu), Opiekunowie dziedzictwa Jana Dzierżona: rola rodziny w pracy badawczej i zachowaniu spuścizny
14.40-15.00 Michał Piłat (UG), W cieniu kaszubskiego polonocentrysty. Rodzina, współpracownicy i organizacje w działalności Andrzeja Bukowskiego
15.00-15.30 Dyskusja

15.30-15.50 Przerwa kawowa

Sesja 5 (Sala AB.0.08)

15.50-16.10 Agnieszka Gołda, Katarzyna Tałuć (UŚ), Maria (1931–2022) i Zbigniew (1931–2024) Żmigrodzcy – wspólne życie i pasje
16.10-16.30 Karolina Zięba (AN w Krakowie), Małżeństwo Bujwidów – owocne partnerstwo w służbie nauki i oświaty
16.30-16.50 Jolanta Kolbuszewska (UŁ), Małżeństwa w nauce. Różnice w przebiegu naukowych karier na przykładzie Wandy i Bogumiła Zwolskich
16.50-17.20 Dyskusja

Sesja 6 (Sala C.0.39)

15.50-16.10 Ewa Solska (UMCS), Alians uczonych. Bliscy w nauce i życiu Marii Skłodowskiej-Curie
16.10-16.30 Paulina Orłowska (UW), Wędrowiec i jego cienie. Friedrich Nietzsche a rodzina Davide Fina
16.30-16.50 Marek Białokur (UO, Instytut Śląski w Opolu), O tych, którzy stoją w cieniu, ale na chwilę zostali oświeceni. Rzecz o podziękowaniach
16.50-17.20 Dyskusja

17.20-17.40 Przerwa kawowa

Sesja 7 (Sala AB.0.08)

17.40-18.00 Patricia García-Montón González (UŚ), Jolanta Maurin Białostocka. Niekompletny portret historyczki sztuki
18.00-18.20 Jakub Nowocin (UAM), Między szkołą a uczelnią. O karierze naukowej doc. Wisławy Knapowskiej
18.20-18.40 Monika Janusz-Lorkowska (UŁ), Badaczka i jej zaplecze: instytucjonalne i personalne sieci wsparcia w biografii naukowej Ireny Słońskiej
18.40-19.00 Dyskusja

Sesja 8 (Sala C.0.39)

17.40-18.00 Jolanta Załęczny (AFiB Vistula), „Nie była jedynie żoną swojego znanego męża” – o Hannie Hirszfeldowej i jej roli w zawodowym życiu Ludwika Hirszfelda
18.00-18.20 Dorota Gajda-Szczegielniak (ANS – WSZiA), Chemia życia i chemia władzy, czyli jak Michalina i Maria Mościckie współtworzyły legendę „Króla Azotu”
18.20-18.40 Marita Jagiełłowicz (UAM, BU w Poznaniu) Rola Ewy Młodziejowskiej w życiu naukowym i artystycznym Jerzego Młodziejowskiego (1909-1985)
18.40-19.00 Dyskusja

24 kwietnia 2026 r. (piątek)

Sesja 9 (Sala AB.0.08)

10.00-10.20 Maria Ujwary (UIK), Kształtowanie polskiej szkoły bromatologii: współpraca i rola kobiet 
10.20-10.40 Michał Damazyn (UMK), Doc. dr Ludmiła Roszko i Instytut Miłosierdzia Bożego. Nauka i wiara w okresie PRL
10.40-11.00 Katarzyna Jarzyńska (UW), „Człowiek o niesłychanej skromności”. Maria Irena Chodzicka (1912-1976) jako współorganizatorka Połączonych Bibliotek WFiS UW, IFiS PAN i PTF
11.00-11.30 Dyskusja

Sesja 10 (Sala C.0.39)

10.00-10.20 Patrycja Szczurek (Archiwum UJ), Życie i działalność Jadwigi Semkowiczowej (1897–1983)
10.20-10.40 Iwona Osłowska (badaczka niezależna), W cieniu Alvara. Elissa Aalto – architektka, która przez lata dbała o pamięć o mężu, wybitnym fińskim architekcie, projektancie i wykładowcy Alvarze Aalto
10.40-11.00 Jerzy Klimczak (ECS), Joanna Latoszek – małżonka i strażniczka pamięci po prof. Marku Latoszku
11.00-11.30 Dyskusja

11.30-11.50 Przerwa kawowa

Sesja 11 (Sala AB.0.08) 

11.50-12.10 Marcela Gruszczyk (UŚ), „Stojąc obok, a nie w cieniu” – Elżbieta Korfantowa i jej społeczno-polityczna aktywność
12.10-12.30 Bartosz Łuczak (ChAT), O tej, która wyszła z cienia – arcykapłanka Izabela Wiłucka-Kowalska 
12.30-12.50 Dorota Pietrzkiewicz (UW), Natalia Batowska – badaczka, organizatorka, żona
12.50-13.20 Dyskusja

Sesja 12 (Sala C.0.39) 

11.50-12.10 Olga Płaszczewska (UJ), W cieniu Alfreda, w okowach historii — Łucja Jesionowska ze Sroczyńskich (1899-1979), żona krytyka
12.10-12.30 Katarzyna Krakowska (UŁ), „Żony swoich mężów”: figura żony w narracjach migracyjnych i egodokumentach polskich intelektualistów (1970–2020)
12.30-12.50 Dariusz Chemperek (UMCS), Szymon Syreński (ok. 1540 – 1611) i przyjaciele. Jak doszło do wydania „Zielnika” (1613)
12.50-13.20 Dyskusja

13.20-13.40 Zamknięcie konferencji (Sala Rady Wydziału Nauk Historycznych C.0.39)