Instytut Historii i Archiwistyki

Kontaktul. Bojarskiego 1, 87-100 Toruń
tel.: +48 56 611 3732
fax: +48 56 611 3775
e-mail: iha@umk.pl

Zaproszenie do udziału w konferencji

Działające przy Wydziale Nauk Historycznych UMK Centrum Badania Historii „Solidarności” i Oporu Społecznego w PRL wraz z Kujawsko-Pomorskim Urzędem Marszałkowskim w Toruniu zapraszają do udziału w Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej „Prawdziwa wolność jest pierwszą cechą człowieczeństwa” – różne wymiary wolności od lat siedemdziesiątych XX wieku do chwili obecnej. Ogólnopolska konferencja naukowa w 40. rocznicę śmierci błogosławionego ks. Jerzego Popiełuszki, która odbędzie się w dniach 17-18 października 2024 roku w Toruniu w gmachu Urzędu Marszałkowskiego Województwa Kujawsko-Pomorskiego.

Ma ona upamiętniać postać i myśl bł. ks. Jerzego Popiełuszki w 40. rocznicę Jego męczeńskiej śmierci. O tym wspaniałym kapłanie, kapelanie „Solidarności” z warszawskiego Żoliborza napisano bardzo wiele książek i artykułów, tekstów naukowych, popularnych i okolicznościowych. Mimo, że stał się ikoną pokojowej walki z totalitarnym systemem, dziś jego nauczanie coraz bardziej zostaje zapomniane. Jego homilie nie były wściekłymi atakami na władzę, jak zwykli przedstawiać je funkcjonariusze reżimowych mediów. On wygrażanie pięścią zastąpił wzniesionymi rękoma, w których tysiące Polaków trzymały krzyż, śpiewając patriotyczne i religijne pieśni. Na Mszach za Ojczyznę, którym przewodniczył w stanie wojennym, gromadził niepoliczone tłumy, także osób niereligijnych, ale łaknących wolności. Myśli do kazań czerpał z Pisma Świętego, dzieł Ojców Kościoła, z nauczania kardynała Stefana Wyszyńskiego, papieża Jana Pawła II i katolickiej nauki społecznej Kościoła. Szczególnie ukochał myśl św. Pawła, wyjętą z listu do Rzymian: Nie daj się zwyciężyć złu, ale zło dobrem zwyciężaj (Rz 12,21). W swoich kazaniach zachęcał do odnowy społeczeństwa polskiego, która musi przyjść przez odnowę moralną i odnowę sumień całego społeczeństwa.

Kościół uczynił ks. Popiełuszkę symbolem ofiar reżimów komunistycznych, wynosząc go na ołtarze 6 czerwca 2010 roku, a obecnie – we francuskiej diecezji Créteil – toczy się od 2014 roku Jego proces kanonizacyjny. O świętości księdza zaświadczyli sami opozycjoniści już w dniu pogrzebu, który stał się potężną manifestacją sprzeciwu i gniewu przeciw represyjności władzy, a także w 34. rocznicę Porozumień Sierpniowych, gdy ogłoszono go patronem NSZZ „Solidarność”.

To właśnie  słowa Błogosławionego Księdza Jerzego Popiełuszki: „Prawdziwa wolność jest pierwszą cechą człowieczeństwa” określają ramy niniejszej konferencji. O tę wolność walczyły – różnymi sposobami rzesze Polaków, narażając się na represje ze strony komunistycznej władzy. Lata siedemdziesiąte minionego wieku to kluczowy okres w kształtowaniu się zrębów opozycji antysystemowej w Polsce. Wówczas narodziły się korzenie późniejszej „Solidarności”. Istotną rolę swoistego przyczółku postaw antysystemowych w okresie PRL pełnił Kościół katolicki. Jego autonomia okazała się być kluczowa w tej materii. To właśnie dzięki inicjatywom podejmowanym przez niezależnych i niezłomnych duchownych krzewiły się i umacniały postawy antysystemowe. Lata osiemdziesiąte to czasy połączonych działań Kościoła katolickiego i „Solidarności” (legalnej i podziemnej)  w walce o Polskę wolną, niepodległą i chrześcijańską.

Mimo, że temat opozycji i oporu społecznego w Polsce w ostatnich dwóch dekadach PRL doczekał się wielu opracowań – to wciąż jeszcze jest wiele do odkrycia. Głównym celem konferencji jest ukazanie nie tylko środowisk i grup opozycyjnych, ale – także i tych konkretnych postaci, które podjęły walkę z komunistycznym reżimem – a dzisiaj niestety odeszły w zapomnienie.

Proponowany przez nas zakres tematyczny obejmuje następujące 3 bloki tematyczne:

1. Kościół jako przyczółek postaw antykomunistycznych w Polsce Ludowej
• Ks. Jerzy Popiełuszko – niezłomny kapelan „Solidarności”, męczennik i błogosławiony Kościoła (myśl i przesłanie, niezłomność wobec szykan ze strony władz, zaangażowanie w sprawy społeczne, okoliczności męczeńskiej śmierci, kult ks. Jerzego);
• księża niezłomni wobec reżimu – studium przypadku; 
• wsparcie Kościoła katolickiego dla organizujących się grup i środowisk opozycyjnych w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych XX wieku.

2. Enklawy wolności w PRL– postaci, wydarzenia
• Opozycja przedsierpniowa: idee, organizacje, formy działania;
• „Solidarność” – ruch społeczny i związek zawodowy;
• inne organizacje niezależne i podziemne w PRL;
• pozaorganizacyjne formy oporu społecznego wobec władzy komunistycznej w PRL.

3. Pamięć o zbrodniach komunistycznych 
• Narracja (propaganda) komunistyczna i prawda rzeczywista;
• transformacja społeczna w krajach postkomunistycznych, a pamięć o ofiarach komunizmu;
• współczesne wymiary wolności w różnych obszarach (m. in. religijne, kulturalne, polityczne).

Zapraszamy do udziału w konferencji badaczy z różnych środowisk i specjalności naukowych, którzy chcieliby podjąć się trudu przedstawienia wyników prowadzonych przez siebie badań.

Zgłoszenia na wraz z wypełnionym formularzem (dostępny w zaproszeniu) prosimy przesyłać na adres mailowy: cbhs@umk.pl w terminie do 5 września 2024 roku.

Formularz zgłoszeniowy - kliknij, aby pobrać (format .docx, około 28 KB)

Organizatorzy zapewniają prelegentom nocleg, wyżywienie i publikację artykułów (po spełnieniu wszystkich wymogów wydawniczych) w monografii książkowej opublikowanej w wysoko punktowanym wydawnictwie.

Serdecznie zapraszamy do udziału w konferencji, licząc na to, iż stanie się ona forum wymiany interesujących badawczo treści i inspirujących refleksji.

Komitet Organizacyjny Konferencji
prof. dr hab. Wojciech Polak
dr hab. Sylwia Galij-Skarbińska, prof. UMK
dr Michał Damazyn

pozostałe wiadomości